Ταυτότητα

Το Παρατηρητήριο Αειφορίας και Περιβάλλοντος Θεσσαλονίκης (ΠΑΠΘ) λειτουργεί στα πλαίσια του Υπουργείου Περιβάλλοντος & Ενέργειας. Έχει έδρα τη Θεσσαλονίκη υπό την αρμοδιότητα του Τμήματος Μητροπολιτικού Σχεδιασμού Θεσσαλονίκης της Διεύθυνσης Σχεδιασμού Μητροπολιτικών, Αστικών & Περιαστικών Περιοχών του ΥΠΕΝ.

Έργο του Παρατηρητηρίου είναι η παρακολούθηση, συμπλήρωση, επικαιροποίηση και δημοσιοποίηση του Συστήματος Δεικτών Περιβάλλοντος και Αειφορίας για την Ευρύτερη Περιοχή Θεσσαλονίκης (ΕΠΘ).

Το σύστημα δεικτών έχει σημαντικές θετικές επιπτώσεις στην οργάνωση της υπάρχουσας πληροφορίας με αποτέλεσμα να υπάρχει ουσιαστική βελτίωση και διευκόλυνση στον τρόπο ενημέρωσης και της παρουσίασης της πληροφορίας στους λήπτες αποφάσεων αλλά και στο ευρύ κοινό, με στόχο την ευαισθητοποίηση στα βασικά ζητήματα που αφορούν την ΕΠΘ.

Ιστορικό

Η επικαιροποίηση του Ν.1561/85 για το Ρυθμιστικό Σχέδιο και Πρόγραμμα Προστασίας Περιβάλλοντος της Θεσσαλονίκης, ο έλεγχος της εφαρμογής και της πορείας του, καθώς και η υλοποίηση πολιτικών, σχεδίων, προγραμμάτων, έργων και δραστηριοτήτων στην περιοχή Ρυθμιστικού Σχεδίου Θεσσαλονίκης απαιτούν μια συγκροτημένη διαδικασία, κατά την οποία πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τόσο η πραγματικότητα της Θεσσαλονίκης (υπάρχουσες μελέτες και ελλείψεις), όσο και η μεθοδολογία που ακολουθείται από διεθνείς οργανισμούς (Ευρωπαϊκή Ένωση, ΟΗΕ, ΟΟΣΑ).

Η ανάπτυξη και χρήση δεικτών πραγματοποιείται επί του παρόντος από διεθνείς και Ευρωπαϊκούς οργανισμούς και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή με την υποστήριξη της EUROSTAT, για την αποτίμηση της κατάστασης του περιβάλλοντος στα κράτη-μέλη και της προόδου που επιτυγχάνεται προς τους στόχους που θέτει η στρατηγική για την αειφόρο ανάπτυξη.

Στην κατεύθυνση αυτή, ο τέως ΟΡΘΕ, σε συνεργασία με ομάδα επιστημόνων του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, υλοποίησε ένα πρόγραμμα για τη δημιουργία ενός Συστήματος Δεικτών Περιβάλλοντος και Αειφορίας για την Ευρύτερη Περιοχή Θεσσαλονίκης (ΕΠΘ).

Το εν λόγω Σύστημα συμβαδίζει με τα υπάρχοντα διεθνή πρότυπα και καλύπτει τις ανάγκες ως προς την παροχή πληροφορίας για το σχεδιασμό στρατηγικών, την αποτίμηση της πορείας προς συγκεκριμένους στόχους και τη λήψη αποφάσεων.

Η συνεχής ενημέρωση των τιμών των δεικτών του Συστήματος μπορεί να βοηθήσει στην κάλυψη των διαρκών αναγκών που υπάρχουν για την αποτίμηση και σύγκριση της πορείας της ΕΠΘ σε σχέση με την πρόοδο που επιτυγχάνεται σε εθνική κλίμακα και την πρόοδο σε σχέση με άλλες πόλεις της Ελλάδας και της Ευρώπης. Παράλληλη επιδίωξη της χρήσης του Συστήματος είναι η υποστήριξη όλων των φορέων της ΕΠΘ κατά τη διαμόρφωση σχεδίων δράσης και τη λήψη αποφάσεων.

Αυτό το έργο της συνεχούς παρακολούθησης, συμπλήρωσης, επικαιροποίησης και δημοσιοποίησης των τιμών των δεικτών είναι που ανέλαβε το Παρατηρητήριο Αειφορίας και Περιβάλλοντος Θεσσαλονίκης (ΠΑΠΘ) λειτουργώντας μόνιμα του στα πλαίσια του τέως ΟΡΘΕ, με βάση την απόφαση της ΕΕ του ΟΡΘΕ για τη δημιουργία του (αρ. απόφ. 4/7/21.12.10).
Με την κατάργηση του ΟΡΘΕ (ν.4250/14), τις αρμοδιότητες του Παρατηρητηρίου ανέλαβε το Τμ Μητροπολιτικού Σχεδιασμού Θεσσαλονίκης της Δ/νσης Σχεδιασμού Μητροπολιτικών, Αστικών & Περιαστικών Περιοχών του Υπουργείου Περιβάλλοντος & Ενέργειας.

Το σύστημα δεικτών έχει σημαντικές θετικές επιπτώσεις στην οργάνωση της υπάρχουσας πληροφορίας με αποτέλεσμα να υπάρχει ουσιαστική βελτίωση και διευκόλυνση στον τρόπο ενημέρωσης και της παρουσίασης της πληροφορίας στους λήπτες αποφάσεων αλλά και στο ευρύ κοινό, με στόχο την ευαισθητοποίηση στα βασικά ζητήματα που αφορούν την ΕΠΘ.

Είναι πολύ σημαντικό να υπογραμμισθεί ότι προηγήθηκε δημοσιοποίηση του Συστήματος με σκοπό τη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων στη διαμόρφωση του Συστήματος διαμέσου ενός εποικοδομητικού και καρποφόρου διαλόγου για τη σφαιρική αντιμετώπιση του εξεταζόμενου προβλήματος και την καλύτερη αποτύπωση των αναγκών των φορέων της περιοχής της Θεσσαλονίκης. Ο δημόσιος διάλογος πραγματοποιήθηκε σε δύο φάσεις:

α) στο Συμβούλιο Περιβάλλοντος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και
β) μέσω δημόσιας διαβούλευσης με φορείς της ΕΠΘ, όπως και εθνικούς φορείς.

Έργο του ΠΑΠΘ

Έργο του ΠΑΠΘ θα είναι η συνεχής παρακολούθηση, συμπλήρωση, επικαιροποίηση και δημοσιοποίηση των τιμών των δεικτών του Συστήματος Δεικτών Περιβάλλοντος και Αειφορίας για τη Θεσσαλονίκη.

Το ΠΑΠΘ με το έργο του καλύπτει τις ανάγκες ως προς την παροχή πληροφοριών για το σχεδιασμό στρατηγικών, την αποτίμηση της κατάστασης και της πορείας προς συγκεκριμένους στόχους και τη λήψη αποφάσεων, τον έλεγχο της εφαρμογής και της πορείας του Ρυθμιστικού Σχεδίου και Προγράμματος Προστασίας Περιβάλλοντος Θεσσαλονίκης, καθώς και της υλοποίησης πολιτικών, σχεδίων, προγραμμάτων, έργων και δραστηριοτήτων στην περιοχή Ρυθμιστικού Σχεδίου Θεσσαλονίκης.

Παράλληλη επιδίωξη του ΠΑΠΘ είναι η υποστήριξη όλων των φορέων της ΕΠΘ κατά τη διαμόρφωση σχεδίων δράσης και τη λήψη αποφάσεων, καθώς και η οργάνωση της υπάρχουσας πληροφορίας με αποτέλεσμα να υπάρχει ουσιαστική βελτίωση και διευκόλυνση στον τρόπο ενημέρωσης και της παρουσίασης της πληροφορίας στους λήπτες αποφάσεων αλλά και στο ευρύ κοινό, με στόχο την ευαισθητοποίηση στα βασικά ζητήματα που αφορούν την ΕΠΘ.

Δημοσιεύσεις

1. Νικολάου Κ., Φαρδή Ε., “Δείκτες ατμοσφαιρικής ρύπανσης στη Θεσσαλονίκη σε περίοδο ύφεσης“, Πρακτικά 5ου Περιβαλλοντικού Συνεδρίου Μακεδονίας, ΕΕΧ-ΠΤΚΔΜ, Θεσσαλονίκη, 14-16 Μαρτίου 2014

2. Νικολάου Κ., Φαρδή Ε., “Δείκτες ενέργειας ως παράγοντες επίδρασης στο περιβάλλον της Θεσσαλονίκης σε περίοδο ύφεσης“, Πρακτικά 5ου Περιβαλλοντικού Συνεδρίου Μακεδονίας, ΕΕΧ-ΠΤΚΔΜ, Θεσσαλονίκη, 14-16 Μαρτίου 2014

3. Νικολάου Κ., Φαρδή Ε., “Δείκτες μεταφορών ως παράγοντες επίδρασης στο περιβάλλον της Θεσσαλονίκης σε περίοδο ύφεσης“, Πρακτικά 5ου Περιβαλλοντικού Συνεδρίου Μακεδονίας, ΕΕΧ-ΠΤΚΔΜ, Θεσσαλονίκη, 14-16 Μαρτίου 2014

4. Νικολάου Κ., Φαρδή Ε., “Δείκτες στερεών αποβλήτων στη Θεσσαλονίκη σε περίοδο ύφεσης“, Πρακτικά 5ου Περιβαλλοντικού Συνεδρίου Μακεδονίας, ΕΕΧ-ΠΤΚΔΜ, Θεσσαλονίκη, 14-16 Μαρτίου 2014

5. Φαρδή Ε., Νικολάου Κ., “Δείκτες γεωργίας, κτηνοτροφίας και αλιείας ως παράγοντες επίδρασης στο περιβάλλον της Θεσσαλονίκης σε περίοδο ύφεσης“, Πρακτικά 5ουΠεριβαλλοντικού Συνεδρίου Μακεδονίας, ΕΕΧ-ΠΤΚΔΜ, Θεσσαλονίκη, 14-16 Μαρτίου 2014

6. Φαρδή Ε., Νικολάου Κ., “Δείκτες χλωρίδας, πανίδας και ποικιλότητας στη Θεσσαλονίκη σε περίοδο ύφεσης “, Πρακτικά 5ου Περιβαλλοντικού Συνεδρίου Μακεδονίας, ΕΕΧ-ΠΤΚΔΜ, Θεσσαλονίκη, 14-16 Μαρτίου 2014

7. Φαρδή Ε., Νικολάου Κ., “Δείκτες υδατικών πόρων και θαλασσίου περιβάλλοντος στη Θεσσαλονίκη σε περίοδο ύφεσης “, Πρακτικά 5ου Περιβαλλοντικού Συνεδρίου Μακεδονίας, ΕΕΧ-ΠΤΚΔΜ, Θεσσαλονίκη, 14-16 Μαρτίου 2014

8. Καββαδία Μ., Νικολάου Κ., Φαρδή Ε., “Οικονομικοί και πληθυσμιακοί δείκτες ως παράγοντες επίδρασης στο περιβάλλον της Θεσσαλονίκης σε περίοδο ύφεσης “, Πρακτικά 5ου Περιβαλλοντικού Συνεδρίου Μακεδονίας, ΕΕΧ-ΠΤΚΔΜ, Θεσσαλονίκη, 14-16 Μαρτίου 2014

9. Καββαδία Μ., Νικολάου Κ., Φαρδή Ε., “Τουριστικοί δείκτες και περιβάλλον στη Θεσσαλονίκη σε περίοδο ύφεσης“, Πρακτικά 5ου Περιβαλλοντικού Συνεδρίου Μακεδονίας, ΕΕΧ-ΠΤΚΔΜ, Θεσσαλονίκη, 14-16 Μαρτίου 2014

10. Καββαδία Μ., Νικολάου Κ., Φαρδή Ε., “Δείκτες υγείας επηρεαζόμενοι από το περιβάλλον στη Θεσσαλονίκη σε περίοδο ύφεσης “, Πρακτικά 5ου Περιβαλλοντικού Συνεδρίου Μακεδονίας, ΕΕΧ-ΠΤΚΔΜ, Θεσσαλονίκη, 14-16 Μαρτίου 2014

11. Νικολάου Κ., Φαρδή Ε., “Χημικές παράμετροι στο σύστημα δεικτών του Παρατηρητηρίου Αειφορίας και Περιβάλλοντος Θεσσαλονίκης (ΠΑΠΘ)“, Πρακτικά 21ου Πανελλήνιου Συνέδριου Χημείας, ΕΕΧ, Θεσσαλονίκη, 9-12 Δεκεμβρίου 2011

12. Nikolaou K., Fardi E., “Establishment of an Observatory for Sustainability and Environment in Thessaloniki“, Book of Abstracts of the 16th International Symposium on Environmental Pollution and its Impact on Life in the Mediterranean Region, MESAEP, Ioannina, Greece, 24-27 September 201113. Moussiopoulos N., Achillas Ch., Vlachokostas Ch., Spyridi D., Nikolaou K., “Environmental, social and economic information management for the evaluation of sustainability in urban areas: A system of indicators for Thessaloniki, Greece“, Cities, 27(5): 377-384, 2010

14. Moussiopoulos N., Achillas C., Vlachokostas C., Spyridi D., Nikolaou K., “Using indicators for the evaluation of the environment and sustainability in the Greater Thessaloniki Area“, Proceedings of the 3rd International Conference on Solid Waste Management: Towards a zero waste society, Hellenic Solid Waste Management Association, Athens, Greece, 30-31 October 2009

15. Μουσιόπουλος Ν., Αχίλλας Χ., Βλαχοκώστας Χ., Σπυρίδη Δ., Νικολάου Κ., “Σύστημα δεικτών περιβάλλοντος και αειφορίας για τη Θεσσαλονίκη“, Πρακτικά 3ου Συνεδρίου “Κλιματική Αλλαγή, Βιώσιμη Ανάπτυξη και Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας: Αναζητώντας Λύσεις για το Ελληνικό Περιβάλλον”, Συμβούλιο Περιβάλλοντος Α.Π.Θ., 15-17 Οκτωβρίου 2009

16. Moussiopoulos N., Achillas Ch., Vlachokostas Ch., Spiridi D., Kalognomou E.-A., Nikolaou K., “System of indicators for sustainable development in Thessaloniki: A tool for the management of environmental information“, Proceedings of the 11th International Conference on Environmental Science and Technology, Global NEST-University of the Aegean, Chania – Crete, Greece, 3-5 Sept. 2009

17. Moussiopoulos N., Achillas Ch., Vlachokostas Ch., Spiridi D., Nikolaou K., “Development of a framework of indicators for the evaluation of the environment and sustainability in the Greater Thessaloniki area“, Proceedings of the 2nd International Conference on Environmental Management, Engineering, Planning and Economics (CEMEPE), A. Kungolos, K. Aravossis, A. Karagiannidis, P. Samaras (Editors), University of Thessaly, Mykonos, Greece, 21-26 June 2009, Vol. IV, pp. 2039-2044

18. Μουσιόπουλος Ν., Αχίλλας Χ., Νικολάου Κ., “Ανάπτυξη συστήματος δεικτών για την αποτίμηση του περιβάλλοντος και της αειφορίας στην περιοχή της Θεσσαλονίκης“, Πρακτικά 3ου Περιβαλλοντικού Συνεδρίου Μακεδονίας, ΕΕΧ-ΠΤΚΔΜ, Θεσσαλονίκη, 14-17 Μαρτίου 2008

19. Μουσιόπουλος Ν., Νικολάου Κ. (επιμέλεια), “Δείκτες περιβάλλοντος και αειφορίας για τη Θεσσαλονίκη“, Εκδ. ΥΠΕΧΩΔΕ – Οργανισμός Ρυθμιστικού Σχεδίου και Προστασίας Περιβάλλοντος Θεσσαλονίκης – Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη, 224 σελ., 2008

20. Οργανισμός Ρυθμιστικού Σχεδίου και Προστασίας Περιβάλλοντος Θεσσαλονίκης – Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, “Σύστημα δεικτών περιβάλλοντος και αειφορίας για τη Θεσσαλονίκη“, Τελική Έκθεση Ερευνητικού Προγράμματος, Θεσσαλονίκη, 527 σελ., 2008

21. Nikolaou K., Basbas S., Taxiltaris C., “Assessment of air pollution indicators in an urban area using the DPSIR model“, Fresenius Environmental Bulletin, 13(9): 820-830, 2004

22. Nikolaou K., Toskas G., Taxiltaris C., Basbas S., “Classification of European countries based on air pollution indicators“, Journal of Environmental Protection and Ecology, 5(3): 481-486, 2004

23. Nikolaou K., “Planning of an environmental pressure indicators system in a metropolitan area“, Journal of Environmental Protection and Ecology, 2(3): 595-602, 2001